Білім қайнары

Қабылша Арыстанбек, Тарғынбек Мөлдір, Сырлыбаева  Ұлбосын

Қызылорда облысы, Қазалы қаласы, Қазалы аграрлы-техникалық колледжінің студенттері

Жинақтауыш қатты дискінің көлемі қаншалықты үлкен болғанымен ол шектелген, жаңа мәліметтерді жазуға кезінде орын болмай қалуы мүмкін. Бұл мәселені шешудің жолы – қажет емес файлдарды жою. Ал егерде қажет емес файлдын бәрін жайғаннан кейін де дискідегі орын болса, мұндай жағдайда дискіденгі орынды файлдан көлемін азайту үшін мәліметтерді сығылған түрде компьютерде саутауға арналған арнайы архиватор программалары бар. Файлдың немесе файлдар топтарының сығылу процесі Архивтеу деп аталады.

Архиваторлардың маңызы
Архиваторлар – дискідегі орынды үнемдеу үшін файлдың көлемін кішірейтіп сақтауға мүмкіндік беретін программалар тобы. Архив жасауға мүмкіндік беретін программалардың жалпы қызметті – файлда қайталанып тұратын фрагменттердің орнына ақпаратты жазып, кейіннен оларды өз реттіліктерін сақтай отырып алғашқы қолынға келтіретін мүмкіндікті пайдалану. Архиваторлар файл көлемін 10-70 %-ға дейін кішірейтуге мүмкіндік береді. Архивтеу программалары тегін немесе делдалдық әдіспен таратылады. Олардың ішінде кең таралған архиваторлар тобына ART, RAR, PKZIP, PKUNZIP тәрізді программалар жатады. Архивтік файл – қысылған күйде бір файлға еңгіділген, қажет болғанда бастапқы күйінде шығарып алуға болатын бір немесе бірнеше файлдың жиынтығы. Оның мазмұны және әр файлдың сақтаулы циклдің бақылау коды болады.

Негізгі бөлім
Win RAR – алдыңғы қатарлы архивтеуге және оларды басқаруға арналған Windows-тың RAR архиваторының 32 разрядты нұсқасы. Әр түрлі операциялық жүйелерге арналған бірнеше RAR нусқасы бар.

Мысалы: DOS, OS/2, UNIX, BEOS. Windows-да арналған RAR-дын екі нұсқасы бар:

§    Win RAR.exe – графикалық интерфейсті қолдану нұсқасы;

§    Rar.exe – мәтіндік режимдеу арқылы командаларды пайдалану тәсіліне арналған нұсқасы.

Win RAR-ды екі түрде қолданылуымызға болады: Windows стандартты интерфейстің графикалық қоршаушы режимінде және командалар қатарында.

Файлдарды архивке енгізу
Ең алдымен, Win RAR-ды іске қосу қажет. Ол үшін Win RAR белгішесін алып, тышқанды екі рет шертеміз немесе Enter-ді басамыз. Қажетті файлдары бар бұлсаға кірген сон, архивтейтің файлдар мен бұлсаларда ерекшелер белгілейміз. Бір немесе бірнеше файлдарды ерекшелер алып, қосу батырмалын шертеміз. Пайда болған сухбат терезесіне архивтің атын енгіземіз. Осы жерден жаңа архивтің (RAR немесе ZIP) форматын, жасалу тәсілін, том көлемін және басқа да архивтеудің параметрлерін таңдауға болады. Архивті жасау үшін ОК батырмасын шерту қажет. Архивтеу кезінде статистикалық терезе пайда болады. Win RAR терезесін жүйесін науада үшін, фондық батырмасын басамыз. Архивтеу алуталған сон, статистика терезесі жойылады, ал жасалған архив ағымдағы белгіленген файл күйінде қалады. Win RAR терезесінде архивті белгілеп және онын атында Enter пернесін басатын болсақ, RAR архивті оқып, мазмұнын көрсетеді.

Қорытынды
Файлдарды архивтен шығарып алу үшін, алдымен архивті ашып алу керек. Оны төменде корсетілген бірнеше тәсілмен жасай аламыз:

§  Windows -тың ортасында архивтік файлға екі рет тышқанды шерту немесе Enter-ді басу;

§  Win RAR терезесіне архивті тасымалдау. Бұны жаумас бұрын Win RAR терезесінде архивтің ашық болмағандығын тексеріп алған жөн, себебі тасымалданатын архивіміз басқасына қосылып кетуі мүмкін.

Бір немесе бірнеше файлдарды белгілеп алған соң, Win RAR терезесіндегі Шығару батырмасын басамыз.

Дереккөздер
1.                  Е.Қ.Балапанов «Жаңа информациялық технологиялар»
Алматы 2001. 170-176 бет.

Компьютерлік Вирустар. Антивирустық программалар.

Вирустар экранда ұрандарды, балағат (сыбау) сөздерді ұйымдастыруы ықтимал, қатқыл дискіден файлдарды алып тастауы немесе операциялық жүйені бүлдіруі мүмкін. Кейбір вирустық программалар пайда болғаннан кейін бірден емес, біршама кешігіп барып жұмыс істеуі мүмкін, себебі сіз оның жұмыс нәтижесін бір күн емес, бірнеше күн өткеннен кейін бір-ақ білуіңіз ғажап емес. Уақытты алатын әр қилы жағымсыз ұсақ-түйек құбылыстар, файлдардың кешігіп өңделуі — мұның ақырында, яғни күндердің бір «тамаша» күнінде компьютер мүлдем жұмыс істеуін тоқтатады. Бұл арада әр түрлі нұсқалар болуы мүмкін, бірақ түпкі нәтижесі біреу-ақ: компьютер уақытша тоқтап қалады немесе жұмыс істеуін мүлдем тоқтатады. Вирус — атауының өзі мұндай программаға бекер жапсырылып (таңылып) отырған жоқ. Компьютерлік вирустар «мінез-құлықтарымын» тірі организмді еске түсіреді. Тура осындай ауру тудыратын вирустар адам денесінің әр түрлі органдары мен клеткаларында жасырынып жатады, осыған ұқсас компьютерлік вирустар да орындалатын компьютерлік программаларда немесе басқа файлдарда жасырынып жатады. Әдеттегі вирустар сияқты компьютерлік вирустар да жұқпалы, бұл арада ол тірі организмдердегі вирустар тәрізді болады, ал кейбір вирустар көбейгіш келеді, яғни көбеюге бейім. Вирустардың көбісі жалпыға ортақ желілер доменінде немесе тегін программалы етуде, яғни программамен тегін қамтамасыз ету кезінде қалқаланып (маскируясь) жасырынып жатады, алайда коммерциялық тұрғыдан таралатын программалардың көшірмесіне жария түрде (немесе жариясыз) еніп кетуі ықтимал. Толық «занды түрдегі» программалы етуде жасырынып, сіздің жүйеңізге еніп кеткен вирустарды «трояндық программа» (троян жылқысына ұқсас етіп алынған) деп жиі атайды.

Вирустардың алуан түрлілігі. Вирустың көптеген түрлері болады. Оның кейбіреулері нақты уақыт аралығында (мәселен, «Қара жұма» — «Черная пятница» вирусы) белсенділік танытатын болса, енді біреулері тек белгілі бір программаны іске қосқанда немесе нақты функцияның программасын орындау барысында «бой көрсетеді». Компьютерді жүктеу сәтінде белсенділік танытатын вирустар да бар. Вирустың бүлдіруші әрекеттері. Вирустар деректерді бүлдіреді информацияны бұрмалап көрсетеді, компьютерлік программаның орындалу барысы мен тәртібін өзгертіп жібереді, компьютердің өздігінен жүктелуіне әкеп соғады немесе монитордағы кескінді бұрмалап көрсетеді. Көмпьютердің вирус жұқтырғаны белгілі болған жағдайда мынадай іс-шараларды жүзеге асыру керек: компьютерді сөндіру; дискеттің икемді жүйесіндегі жазбадан қорғалып, таза екендігіне кепілдігі бар машинаны қайта жүктеу; тиімділігі жоғары ативирустық программаларды іске қосу; антивирустық программалардың көмегіме тек қатқыл дискілерді ғана емес, сондай-ақ программаның барлық архивін тексеру; вирустан құтыла алмаған жағдайда білікті арнайы маманның көмегіне жүгініңіз.

Антивирустық программалар. Вирустардан қорғайтын программалар мыналарға бөлінеді: детектор программасы вирустарды табады; иммуназатор-программасы вирустар оны бүлдірдік деп санайтындай етіп программаны өзгертеді. Көптеген вирустар екінші мәрте файлды бүлдіре алмайды, өйткені иммунитеттеу вирустардың мұндай «бір жолғы» әрекетнен қорғауға мүмкіндік береді; фаги-программасы вирустарды тауып қана қоймай, олардың көзін құртады, яғни оларды жояды. Егер программа әр түрлі вирустарды құрта алатын болса, онда оны әдетте полифаг деп атайды. Кейде вирустарды жойғаннан кейін бүлінген файлды бұрынғы қалпына келтіруге болады. Ал, бастапқы қалпына келмеген файлды жойып, жоқ қылу керек.

Сонымен қатар, мұндай жағдайда дискетке жазып алудан қоғалатындай етіп орналасырылған программаның таза резервтік көшірмесі қажет болады; сүзгі-программасы компьютер қосылғаннан кейін ұдайы жұмыс жағдайында болады және қалыпты жұмыс істеп тұрған компьютерде сәл ауытқу пайда болса қатер төнгенін білдіріп, бірден дабыл қағады. Бұл компьютерге, яғни программаға еніп кеткен вирусты ерте тауып, сол кірген сәттегі алғашқы кезеңінде-ақ оның бүлдірушілік әрекеттерін асқындырмай, алдын алып, неғұрлым залалсыздандыруға ұмтылады.  Бүгінгі танда ең танымал (әйгілі) антивирустық құралдарға Norton Antivirus, AVP, Aidstest, Adinf, DoctorWeb және DSAV. DoctorWeb дестелерін жатқызуға болады. DoctorWeb антивирустық программа құралы компьютердің жадында сақтау программадағы белгілі вирустарды іздестіріп, табылған вирустарды дискіден алып тастауды орындайды. Сондай-ақ компьютер дискілеріндегі жүйелі аймақтың және файлдардың эвристикалық талдауын жүзеге асырады.

Эвристикалық талдауын дестенің маңызы айрықша элементі болып табылады. Ол программадан белгісіз болып келген бұрынғы және жаңадан пайда болған компьютерлік вирустарды табуға (оның таба алатын мүмкіндігі зор) мүмкіндік береді. DoctorWeb антивирустық программасы 1994 жылы шығарылған. Дәл қазіргі уақытта бұл программаның нұсқалары көптеп шығарылған. Norton AntiVirus. Windows үшін осы заманғы антивирустық программалардың ішінде Symantec Corporation фирмасының вирустарды тауып, залалсыздандыру бойынша үлкен мүмкіндіктеріне ие, сондай-ақ аса қолайлы пайдалану итерфейсі бар. Вирустардың бар-жоғын тексерудің ең қарапайым түріне Іздеу кнопкасын басудан кейін іздеу процесі орындалатын дискідегі NAV бас терезесіндегі мүмкіндік беретін барлық параметрлердің мәні дыбыс шығармауы (по умолчанию) бойынша белгіленеді. Тексеруді пайдалануға қажетті қапшықты немесе файлды тапсыру үшін командалардың біреуін пайдалану керек: Іздеу — Папкалар — Файлдар және ашылған диалог терезесінен қажетті атауды таңдау керек. Әр түрлі Іздеу параметрлерінің тапсырмасы үшін құрал-саймандар панеліндегі Параметрлер кнопкасын пайдалануға болады немесе Құралы — Параметрлер командасын орындау керек.

AutiViral Toolkit Pro (AVP). Соңғы уақытга Касперлік AVP антивирустық дестесі өте әйгілі деп саналады. Бұл программа вирустарды іздестіріп, жоюға арналған. Аса қолайлы пайдалану интерфейсіне, көпгеген әр түрлі баптауларға, сондай-ақ антивирустық деректердің көлемді базасына ие AVP пакетінің қолданбалары бүгінгі күні белгілі болып отырған барлық вирустарды дер уақытында (уақытылы) залалсыздандыру арқылы пайдаланушының еш алаңсыз тапжылмай отырып жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. AVP-тың ең басты артықшылығы — соңғы уақытта пайда болған вирустардан қорғауды қамтамасыз ететін антивирустық программаны уақытынша әзірлей алады. Анитивирустық деректер базасын жаңарту процесі автоматтандырылған және пайдаланушыға Интернет арқылы осы базаға енгізілген өзгертулердің барлығынан аттап (немесе айналып) өтуіне мүмкіндік береді. Дестенің негізгі құрастырушылары ретінде Монитор AVP және сканер AVP программалары қызмет етеді. Монитор AVP қолданбасының негізгі міндеті — компьютердің жағдайын (орындалатын программалар, жүктелген кітапханалар және т.б.) ұдайы бақылап отыру. Басқаша айтқанда, жадта ұдайы болуы арқылы бұл программа болып қалуы ықтимал барлық күдікті әрекеттердің ізін бағып отырады, ал мұндай әрекеттің үстінен тап басып түсетін болса (тауып алса), бірден хабар береді. Сканер AVR қолданбасы өз кезегінде дискіде вирустың бар-жоғын бір-ақ рет тексеріп білуге, яғни бір жолғы тексеруге арналған. Бүлінген файлды тауып әрекет етудің әр түрлі ықтимал нұсқаларын ұсына отырып ескерту жасайды, я болмаса бүлінген файлды бірден жөндеуге кіріседі.

[gview file=”http://oqu-zaman.kz/wp-content/uploads/2018/02/3-Word-1.docx”]

Leave a Reply

Your email address will not be published.